इंटरनेट कुणाच्या मालकीचे ?

कल्पना करा की, एका बंद खोलीत मोठ्या प्रमाणात माणसे बसलेली आहेत. प्रत्येकची मातृभाषा ही वेगळी आहे व त्यांना फ़क्त तिच भाषा समजते. अशा वेळी इतक्या सर्व माणसांसोबत संवाद साधण्यासाठी तुमच्याकडे काही प्रमाणित शब्दसंग्रह व व्याकरण तयार आहे. ज्याद्वारे तुम्ही सर्व प्रकारच्या लोकांनीन सहजतेने संवाद साधू शकता. हीच पद्धती तंतोतंत इंटरनेटमध्ये वापरण्यात आलेली आहे. संगणक विज्ञानाचा सर्वात मोठा आविष्कार असणारे इंटरनेट हे विविध प्रकारच्या संगणकाचा एकमेकांशी संवाद साधू देणारे एक मोठे माध्यम आहे.

’इंटरकनेक्टेड नेटवर्क’ चे लघुरुप म्ह्णजे इंटरनेट होय. त्याला इंटरनॅशनल नेटवर्क म्हणूनही आजकाल संबोधले जाते. अर्थात, जगातील सर्व संगणकांना जोडणारे नेटवर्क हे इंटरनेट होय. यावरुनच त्याचा पसारा किती मोठा असेल, याचा अंदाज बांधता येऊ शकेल. शिवाय जगात विविध प्रकारचे संगणकीय नेटवर्क अस्तित्वात आहेत. त्या सर्वांना जोडण्याचे काम इंटरनेटने केले आहे. कोणत्याही प्रकारचा व कोणत्याही ऑपरेटींग सिस्टिम असणारा संगणक यात सामावू शकेल, अशी इंटरनेटची व्याप्ती आहे. संगणकीय नेटवर्कचे हे एक वैशिष्ट मानता येईल. इंटरनेटद्वारे संगणक जोडणी करण्याकरीता काही नियम तयार करण्यात आलेली आहे. त्यांना तांत्रिक भाषेत ‘प्रोटोकॉल म्हणून संबोधले जाते. इंटरप्रिटर अर्थात दुभाष्या जे काम करतो, तेच काम संगणकासाठी प्रोटोकॉलद्वारे साध्य केले जाते. इंटरनेटच्या या विश्वात केवळ संगणकच नसून राऊटर नेटवर्क एक्सस पॉइंट सॅटेलाईट लाखो किलोमिटर्स च्या वायर्स तसेच वायरलेस राऊटर्स ह्यांचाही समावेश होतो. सातासमुद्रापार जाणारे सर्व देशांच्या सीमारेषा पार करणारे जगातल्या प्रत्येक माणसाला जोडू शकणारे इंटरनेट हे खऱ्या अर्थाने वैश्विक नेटवर्क आहे. त्याची वाढ दिवसेंदिवस मोठ्या वेगाने होत आहे. तसं पाहिलं तर इंटरनेट म्हणजे अनेक छोट्या सिस्टिमला जोडणारी एक मोठी सिस्टिम आहे. त्यामुळे अशा या वैश्विक पद्धतीच्या नेटवर्कचा मालक कोण असावा? हा प्रश्न आपल्या मनात येणे साहजिकच आहे. आज जगात अस्तित्वात असणाऱ्या प्रत्येक गोष्टींना कोणाची तरी मालकी असते, तशीच ती इंटरनेटलाही आहे का? या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याचा घेतलेला हा आढावा-

इंटरनेट या संकल्पनेचा जन्म ‘आर्पानेट’ ह्या जगातील पहिला कॉम्प्युटर नेटवर्कने दिला. ज्या काळात संगणक केवळ मोठमोठी विद्यापीठे व संशोधन संस्थांकडेच असायचे त्या काळात संगणकांना नेटवर्कद्वारे जोडण्याची संकल्पना पुढे आली व ‘आर्पानेट’ चा जन्म झाला. हे नेटवर्क तयार करणा-या तज्ञांनी निरनिराळे प्रोटोकॉल्स तयार केले. हेच प्रोटोकॉल्स आजही इंटरनेटमध्ये वापरण्यात येतात. आर्पानेट मध्ये विविध कंपन्यांनी बनविलेल्या संगणकाचा समावेश होतो. त्यामुळे अशा विविध प्रकारच्या संगणकात सूसूत्रता साधण्यासाठी आदर्श नेटवर्क प्रोटोकॉल ची रचना तज्ञांनी केली. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाकडे सर्वप्रथम ‘आर्पानेट’ ची मालकी होती. अर्थात एकेकाळी अमेरीकन सरकार इंटरनेटचे मालक होते, असे मानायला हरकत नाही. असे असले तरी आज इंटरनेटचे मालक कोण? या प्रश्नाला दोन उत्तरे देता येतील. पहिले – ‘कुणीही नाही’ व दुसरे ‘खूप सारे लोक’ ते कसे आपण पाहूया.

इंटरनेट ही टेलिफ़ोन जाळ्यासारखीच एक रचना आहे. ज्याला कॉम्प्युटर नेटवर्कचे नेटवर्क म्हणता येईल. जगातील बऱ्याच संस्था व कंपन्या प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या इंटरनेटचे नियंत्रण करत असतात. त्यामुळे कोणीही एक जण असे म्हणू शकत नाही की, ‘इंटरनेट हे माझ्या मालकीचे आहे! एकेकाळी अमेरीकेत इंटरनेटची सुरुवात झाली असली तरी अमेरीकाही त्याची आज मालक नाही. दुसऱ्या एका दृष्टीकोनातून असेही म्हणता येईल की, इंटरनेटला खूप सारे मालक आहेत. कारण वरती नमूद केल्याप्रमाणे इंटरनेट हे संगणकाच्या नेटवर्कचे नेटवर्क आहे व या विविध कॉम्प्युटर नेटवर्कचे मालक मात्र तितकेच आहेत. प्रत्येकाच्या मालकीचे नेटवर्क इंटरनेटद्वारे जोडले जाते. एखाद्या नेटवर्कचे मालक त्याच्या दर्जाचे व नेटवर्कमधील अधिमारांचे नियंत्रण करीत असतात. त्यामुळे पुर्ण इंटरनेटचे मालक नसले तरी आपल्या इंटरनेट वापरावर त्यांचा प्रभाव मात्र निश्चित पडत असतो.

आयएसपी अर्थात ‘इंटरनेट सर्व्हिस प्रोव्हायडर’ बद्द्ल आपण ऐकले असेलच. ग्राहकाला इंटरनेट सुविधा देणाऱ्या संस्था ह्या आयएसपी म्हणून ओळखल्या जातात. उदा. बीएसएनएल, एमटीएनएल, टाटा इंडिकॉम, एअरटेल, आयडीया ह्या कंपन्याद्वारे इंटरनेट सुविधा दिली जाते. म्हणजेच त्या आयएसपी होत. इंटरनेटला सामान्य ग्राहकांपर्यंत पोहचवण्याचे काम ह्या कंपन्या करत आसतात. ह्या कंपन्याही इंटरनेटच्या मालक नव्हेत. आपल्या वायर्स व केबल्सच्या जाळ्याद्वारे त्या अन्य कॉम्प्युटर नेटवर्कशी स्वत:ची जोडणी करतात व त्यातून ग्राहकांना इंटरनेटची सुविधा दिली जाते. प्रत्येक छोट्या-छोट्या कॉम्प्युटर नेटवर्क मध्ये संगणकाला दिलेल्या अधिकारानुसार इंटरनेटची सुविधा वापरली जाते. कसेही असले तरी इंटरनेटची काळजी घेण्याकरिता काही आंतरराष्ट्रीय संस्था कार्यरत आहेत. तसेच इंटरनेटची प्रमाणके ठरविण्याचे व प्रोटोकॉल तयार करण्याचे कामही ह्या संस्था करतात.

१)      इंटरनेट सोसायटी - इंटरनेटचे स्टॅंण्डर्ड्स ठरविण्याचे काम ही संस्था करते.

२)      इंटरनेट इंजिनिअरींग टास्क फ़ोर्स (IETF) कोणीही सभासद होऊ शकेल, अशी ही संस्था आहे. ह्या संस्थेचे अनेक गट कार्यरत आहेत प्रत्येक गट हा इंटरनेटच्या विशिष्ट बाबीवर कार्य करत असतो. उदा. इंटरनेट सुरक्षा कशी वाढवता येईल, याकरीता पॉलिसी ठरविण्याचे काम करणे. हे गट इंटरनेट्ची रचना व स्थैर्य अबाधित ठेवण्याचे काम करतात.

३)      इंटरनेट आर्किटेक्चर बोर्ड (IAB): इंटरनेटचे प्रोटोकॉल व प्रमाणके तयार करण्याचे काम ही समिती करते.

४)      इंटरनेट कॉर्पोरेशन फ़ॉर असाईन्ड एन्ड नंबर्स (आयकॅन):- इंटरनेट्वरील प्रत्येक वेबसाईटला डोमेन नेम असते. उदा. www.howstuffworks.com ह्या नावावरुन वेबसाईट्सची ओळख इंटरनेट वापरकर्त्याला येते. शिवाय ह्याच नावाला संगणकाद्वारे ओळखण्यासाठी त्याला एक विशिष्ट क्रमांकही दिलेला असतो, त्यास IP Addressम्हणतात. आपल्या वेबसाईटला डोमेन नेम व IP Address देण्याचे काम ‘आयकॅन’ ही संस्था करते. डोमेन नेम उपलब्ध असेल तरच ते ग्राहकाला देता येते. त्यामुळे एकच डोमेन नेम जर उपलब्ध असेल तरच ते ग्राहकाला देता येते. त्यामुळे एकच डोमेन नेम दोन वेबसाइट्सला देता येत नाही.

इंतरनेटला कोणीतरी एकच मालक नाही मात्र त्यावर प्रभाव टाकणारे अनेक मालक आहेत. अर्थात, इंटरनेटला केंद्रशासन नाही. ते एक अत्यंत काळजीपूर्वक तयार केलेले वैश्विक संगणक नेटवर्क होय.

एथिकल हॅकिंग नवीन पर्याय

स्पर्धेच्या काळात, इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळं करणारेच आपले अस्तित्व टिकवू शकतात. 
सर्वांचा कल हा आधीपासून चालत आलेल्या व सर्वांना माहीत असलेल्या क्षेत्रांकडे म्हणजेच डॉक्‍टर, इंजिनिअरिंग, वकिली आदींकडेच असतो. त्यामुळे या सर्व क्षेत्रांमध्ये चढाओढ आहेच पण नोकरी मिळविण्यातही प्रचंड स्पर्धा आहे. या चढाओढीच्या स्पर्धेपासून अजूनतरी लांब असलेले, परंतु भरपूर संधी असलेले एक अतिमहत्त्वाचे "नवे कोरे' क्षेत्र म्हणजे एथिकल हॅकिंग. 

एथिकल हॅकिंग हे क्षेत्र फार नावाजलेले नव्हते व याबद्दल बऱ्याच चुकीच्या संकल्पना लोकांच्या मनात होत्या. पण एथिकल हॅकिंग हा संगणक क्षेत्रातील सर्वांत महत्त्वाचा भाग मानला जातो. एथिकल हॅकिंग ही संगणक शास्त्राची एक शाखा असून ही कॉम्प्युटर सिक्‍युरिटी क्षेत्राशी निगडित आहे. आजकालच्या माहितीच्या युगात माहितीच्या सुरक्षिततेचे महत्त्व अत्यंत वाढत आहे. सतत मोठ्या प्रमाणात वाढत चालले संगणक गुन्हे(सायबर क्राइम), माहितीची होणारी चोरी(डेटा थेफ्ट) अशी मोठी गंभीर आव्हाने आयटी कंपन्यांच्या समोर आहेत. त्यामुळे आयटी कंपन्यांचेही लक्ष संगणक/ नेटवर्क सिक्‍युरिटीकडे वेधले जाऊ लागले आहे ; त्यामुळे कॉम्प्युटर व नेटवर्क सिक्‍युरिटीला अत्यंत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. 

एथिकल हॅकिंग म्हणजे नक्की काय ? 

एथिकल हॅकिंग म्हणजे चांगल्या हेतूने कॉम्प्युटर व नेटवर्कमध्ये सध्या असलेल्या सुरक्षा यंत्रणेला भेदून संगणकामध्ये शिरकाव करणे. असे का केले जाते? 
आयटी कंपन्यांतील संगणक सुरक्षा यंत्रणा कशी आहे. ती किती सुरक्षित आहे त्यामध्ये काही त्रुटी आहेत का? या सर्व बाबींची सतत दखल घेणे आवश्‍यक असते. त्यासाठी एथिकल हॅकरची आवश्‍यकता भासते. 


एथिकल हॅकर्सना बोलावून कंपनीच्या संगणक सुरक्षा यंत्रणेवर निरनिराळे हॅकिंगचे प्रकार करवले जातात व त्याद्वारे संगणक सुरक्षा यंत्रणेमध्ये असलेल्या त्रुटी जाणून घेऊन त्या त्रुटी भरून काढल्या जातात. या सर्व प्रयत्नातून आयटी कंपन्या आपली संगणक सुरक्षा यंत्रणा सतत भक्कम करीत असतात. एथिकल हॅकर्सना याकामासाठी भरपूर मोबदलाही आयटी कंपन्या देतात. 


कंपन्यांमध्ये कॉम्प्युटर सिक्‍युरिटीसाठी वार्षिक बजेटमध्ये फार मोठ्या प्रमाणात आर्थिक तरतूद केलेली असते. 
जर करिअरच्या दृष्टीने विचार केला तर या क्षेत्रात फार मोठ्या प्रमाणात संधी आहेत. 
NASSCOM या संस्थेच्या सर्वेक्षणानुसार भारतामध्ये 2,00,000 सिक्‍युरिटी प्रोफेशनल्सची आवश्‍यकता असून ही संख्या येत्या काही वर्षात वाढणार आहे. 


या क्षेत्रामध्ये जाण्यासाठी काय करायचं? 

सध्या एथिकल हॅकिंगचे बरेच कोर्सेस आहेत. त्यामध्ये एथिकल हॅकिंगचे वेगवेगळे प्रकार, कॉम्प्युटर व नेटवर्क सिक्‍युरिटी असे विषय शिकवले जातात. एथिकल हॅकिंग, कॉम्प्युटर व नेटवर्क सिक्‍युरिटीसाठी बरेच आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे कोर्सेस आहेत. जसे 
ISC2, ISACA, SANS, EC-Council, USA इ. संस्था आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मान्यता प्राप्त कोर्सेस देत आहेत. 

या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी एथिकल हॅकिंग हा सगळ्यात पहिला टप्पा मानला जाते. एथिकल हॅकिंगचे कोर्सेस केल्यानंतर बऱ्याच क्षेत्रांमध्ये संधी आहेत. एथिकल हॅकिंग हे सायबर क्राइम इन्व्हेस्टिगेशन, कॉम्प्युटर फॉरेन्सिक, कॉम्प्युटर व नेटवर्क सिक्‍युरिटी, सिक्‍युरिटी ऑडिट यासारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्राशी निगडित क्षेत्र आहे. तसेच हे नवीनच क्षेत्र असल्याने या क्षेत्रात करियरच्या बऱ्याच संधी आहेच पण स्पर्धा व चढाओढ तितकी नाही. 

एथिकल हॅकिंग सेवांची आवश्‍यकता फक्त आयटी कंपन्यांमध्येच मर्यादित नसून, त्याचा उपयोग शासकीय / सरकारी क्षेत्रातही भासणार आहे. तसेच संगणकाशी निगडित सर्वच संस्थांना भविष्यात एथिकल हॅकर्सची गरज भासणार आहे. 

कॉम्प्युटरचा डिप्लोमा किंवा डिग्री घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना या क्षेत्रात अमर्याद संधी आहेत त्यामुळे करिअर म्हणून हे क्षेत्र निवडल्यास फायद्याचे ठरेल.

फेसबुक वर त्रास देणार्‍या व्यक्तीचा पत्ता(फेक प्रोफाईलवाले) कसा शोधाल?

मंडळी सोशल नेटवर्किंग म्हटले की खोटी प्रोफाईल बनवणारे पण त्या अनुषंगाने आलेच आणि तुम्ही जर मुलगी असाल तर तो त्रास कोणत्या टोकाला जावू शकतो याची तुम्ही कल्पना करू शकता अथवा काहीना असे अनुभव आले असतीलच...बर्‍याच फेक प्रोफाईल वाल्यांचा अथवा उलटी कामे करणा‍र्‍यांचा असा समज असतो की त्यांना शोधणे कठिण आहे..त्यांना कोणी पकडू शकत नाही...पण या जगात कठिण काहीच नाही आहे.

मंडळी सुरुवातीचा काही काळ फेसबुक कडून तुम्हाला येणा‍या नोटिफिकेशन मेल मध्ये त्या व्यक्तीचा आयपी ऍडरेस कोडिंगच्या स्वरुपात लपवलेला असायचा,त्यामुळे कोणता युजर कोणत्या ठिकाणा वरून असे प्रकार करतो ते शोधणे संगणकाची मध्यम स्वरुपाची माहिती असलेल्या कोणालाही शक्य होते,पण त्यामुळे युजरची खाजगी माहिती उघड होते असे मानून फेसबुकने तो बग मानून दुरुस्त केला आणि अश्या  फेक प्रोफाईलवाल्या लोकाना शोधणे कठिण झाले..पण अशक्य नाही.

आज आपण अश्या त्रासदायक व्यक्तींचे ठिकाण कसे शोधायचे याची माहिती करून घेणार आहोत..हे करण्यासाठी तुम्हाला संगणकाची माहिती असणे गरजचे आहे नसेल तर माहिती असलेल्या व्यक्तींची मदत तुम्ही घेवू शकता.

सोप्पी पद्धत:
१) या पद्धतीचा वापर करण्यासाठी,जी अनोळखी व्यक्ती तुम्हाला त्रास देते आहे उदा. आपण त्याला फेसबुक आजोबा,फेसबुक राजा, असे काहीही समजु या. :-D
अश्या फेक प्रोफाईल वाल्या अनोळखी मवाल्याच्या वॉलवर एक 
लिंक पाठवायची आहे..आणि ती त्याला उघडायला भाग पाडायची आहे.

२)यासाठी आधी खाली दिलेल्या दुव्यावर जा.
how-about-you

३)जे पान उघडेल त्यावर तुम्हाला खाली चित्रामध्ये दाखविल्याप्रमाणे पर्यांय दिसतील.

Link for person: पर्यांया समोर असलेली संपुर्ण लिंक तुम्हाला कॉपी करून या फेक प्रोफाईल वाल्याच्या वॉल वर पोस्ट करायची आहे अथवा मॅसेज मधून पाठवायची आहे.(जर तुम्हाला इतकी मोठी लिंक पाठवायची नसेल तर खाली चित्रामध्ये दाकविल्याप्रमाणे Click here to create tinyurl link पर्यांयाचा वापर करून जी लिंक मिळेल ती कॉपी करून त्या मवाल्याला पाठवा.)

४)Redirect URL: http:// समोर www.facebook.com   टाईप करा.असे केलेत तर तुम्ही त्या व्यक्तींला पाठवलेल्या दुव्यावर त्याने टिचकी दिली की  आपोआप www.facebook.com उघडले जाईल.

५)Link for you: समोर जी लिंक आहे ती तुम्ही तुमच्या कडे ठेवायची सेव्ह करून ठेवायची आहे आणि वेळोवेळी ब्राउजर मध्ये उघडून त्यात त्या मवाल्याचा आयपी ऍडरेस आला आहे का ते पाहायचे आहे.

उदा.
फेसबुक राजा तुम्हाला काहीतरी अश्लील टिप्पणी करतो..आणि तुमच्या कडे तुमचा फोटो नंबर मागतो.
मग तुम्ही वर दिलेल्या साईट वर जाता सर्व पायर्‍या नीट वापरून tinyurl link  बनवता आणि त्याला सांगता की मी तुला माझा फोटो या दुव्यावर पाठवला आहे तो बघ :
मग हा फेसबुकचा राजा लाडात त्या लिंकवर टिचकी देतो आणि त्याचा आयपी ऍडरेस आपोआप नोंदवला जातो.

आता तुम्ही Link for you: पर्यांया समोरील जी लिंक तुम्हाला शोध घेता यावा यासाठी सेव्ह करून ठेवली आहे ती वेब ब्राउजर मध्ये उघडता. आणि मग त्या व्यक्तीचा आयपी ऍडरेस तुम्हाला उघडलेल्या पानावर चित्रा मध्ये दाखवलेल्या टेबला मध्ये IP या पर्यांया खाली मिळतो.

६)आता तुम्ही तो आयपी नंबर घेता आणि खाली दिलेल्या दुव्यावर जाता.

ip-tracer
तिथे चित्रामध्ये दाखविल्याप्रमाणे रिकाम्या जागेत तो नंबर टाईप करता आणि > वर टिचकी देता

आणि असे केल्याने तुम्हाला त्या व्यक्तीचा देश,ठिकाण,इंटरनेट सर्विस प्रोव्हायडरची माहिती मिळते.

७)या माहितीच्या आधारे तुम्ही अश्या फेसबुक राजाना गंभीर स्वरुपाच्या गुन्ह्यामध्ये सजा मिळवून देवू शकता.